MENOPOZ VE TÜM MENOPOZ PROBLEMLERİ,TAKİBİ,İZLENMESİ

NOT: Kliniğimizde yaklaşık 300 ytl ye Anlaşmalı olduğumuz intergen genetik merkezinde osteoporozis(Kemik erimesi) için genetik panel tahlili yapılabilmektedir. Bu yöntemle

-TRANSFORMING GROWTH FACTOR Beta (TGF-B)
-codon 25 review
-VDR ApaI- TaqI polimorfizmleri
-COL1A1 G-to-T substitution in codon 43? genlerine bakılabilmektedir.

Ayrıca her gelen menopoz hastamıza bimanuel muayene,smear testi(rahim ağzı kanser testi),transvajinal usg yapılmaktadır. Hastanın tüm kan-idrar tahlilleri,kan yağları RESMİ HASTAYA hastanede,ücretli hastaya ise kliniğimizde alınıp Ankara Düzen Lab gönderilmek suretiyle değerlendirilerek "hastaya özgü menopoz tedavi planı" belirlenmektedir. Doktorunuz, Türkiye menopoz osteoporoz derneğinin üyesidir.

MENOPOZ VE KADIN

MENOPOZ... EVET HER KADININ HAYATININ 1/3 ÜNÜN GEÇTİĞİ BİR DÖNEMDİR BU.. AMA MAALESEF HEP İHMAL EDİLİR VE HEP SIKINTILARLA, HASTALIKLARLA GEÇER. KADIN SANKİ MAHKUMMUŞ;BU DÖNEMİN SIKINTILARINI ÇEKMEK ZORUNDAYMIŞ HİSSEDER KENDİNİ. BU DÖNEMDE TEYZEDİR,ABLADIR,ANNEANNEDİR,TORUN TORBA SAHİBİDİR. BİR KÖŞEDE OTURUR,O YAŞLIDIR,ONA HİZMET EDİLİR,HÜRMET EDİLİR. YER YER ACINIR;SEN BIRAK BEN TAŞIRIM ,SEN DOKUNMA ,YORMA KENDİNİ VS

HAYATIN DÖNEMLERİ: OYSA OLAYA ŞÖYLE BİR BAKALIM LÜTFEN,KADIN ÖMRÜNÜN İLK 1/3 ÜNDE BEBEKTİR,ÇOCUKTUR,GENÇ KIZDIR VE ERGENDİR. YANİ BÜYÜMÜŞ OKUMUŞ,DERS ÇALIŞMIŞ,KENDİNİ YENİ TANIMAYA BAŞLAMIŞ VE NE OLDUĞUNU,NASIL GEÇTİĞİNİ PEK ANLAMAMIŞTIR.. ORTA 1/3 DE İSE KENDİ İSTEĞİYLE YADA AİLE BASKISI İLE EVLENDİRİLMİŞ,EVLENİR EVLENMEZ ANNESİ,KAYINVALİDESİ VE ÇEVRESİ TARAFINDAN ÇOCUK İÇİN YOĞUN BİR BASKI BAŞLAMIŞTIR ARTIK...
İLK ÇOCUK DÜNYAYA GELİR,TELAŞLAR BAŞLAR,GECELER UYKUSUZ GEÇER,İŞ HAYATI EV HAYATI CİNSEL HAYAT VE İLİŞKİLER YENİ VE ZOR BİR ŞEKİL ALMIŞTIR ARTIK. 15-45 YAŞ ARASI DÖNEM YANİ REPRODÜKTİF(ÜREME) DÖNEMİ DE BU ŞEKİLDE GEÇMİŞTİR ARTIK.. AMA KADIN BU ZAMANA KADAR İŞ,GÜÇ,ÇOLUK-ÇOCUK DERKEN YİNE BİRŞEY ANLAMAMIŞTIR HAYATTAN..
EVET KONUMUZDA BU NOKTADAN SONRA BAŞLIYOR,ÇÜNKÜ KADININ TABİRİ CAİZSE "UNUNU ELEYİP ASTIĞI"DÖNEM OLAN MENOPOZ BAŞLAMIŞTIR. TÜRKİYEDE MENOPOZ YAŞI 48, DÜNYADA DA 51 YAŞ CİVARINDADIR. KADININ YOĞUN İŞ TEMPOSUNU BIRAKTIĞI,ÇOCUKLARINI YETİŞTİRİP EVLENDİRDİĞİ,TORUN SAHİBİ OLDUĞU,ARTIK EŞİYLE ÖMRÜNÜN GERİ KALANINI GEÇİRECEĞİ 1/3 LÜK MENOPOZ DÖNEMİ BAŞLAMIŞTIR. ANCAK BU SEFERDE YAKASINI BIRAKMAYAN YENİ OLAYLAR CEREYAN ETMEKTEDİR. TAM RAHAT EDECEĞİ DÖNEMDE SICAK BASMALARI, TEPESİNDEN KAYNAR SULARIN BOŞALMASI,UYKUSUZLUKLAR,SABAH DAYAK YEMİŞ GİBİ DİNLENEMEDEN VE UYKUSUNU ALAMADAN
UYANMALAR,SİNİRLİLİK,SAĞA SOLA ÇATMALAR,KALB KIRMALAR,EŞİYLE CİNSEL SORUNLAR VS. BAŞLAMIŞTIR.
MENOPOZUN TANIMI VE YANLIŞ BİLİNENLER:SEVGİLİ OKURLAR, YANİ HAYATIN EN GÜZEL GEÇMESİ GEREKEN İSTİRAHAT EVRESİNDE KULAKTAN DOLMA BİLGİLER,EŞ DOST ÖNERİLERİ İLE BU TÜR PROBLEMLER DE ÇARESİ OLDUĞU HALDE DORUĞA ÇIKMAKTADIR. ÖNCE MENOPOZUN HERKEZ TARAFINDAN YANLIŞ BİLİNEN YÖNLERİNİ AÇIKLAYARAK MENOPOZU TANIMLAYALIM:MENOPOZ HERKEZİN BİLDİĞİ GİBİ ADETLERİN KESİLDİĞİ BİR SÜREÇ DEĞİLDİR.MESELA ERKEN YAŞTA MYOMLAR NEDENİYLE RAHİMİ(UTERUS)ALINMIŞ BİR KADIN ADET GÖREMEMEKTEDİR ANCAK MENOPOZDA DEĞİLDİR.YANİ MENOPOZ KISACA YUMURTALIKLARIN TÜKENDİĞİ ANDIR.YANİ BİR SÜREÇ DEĞİLDİR!! KADIN YUMURTALARI BİTTİKTEN SONRA ARTIK KADINLIK HORMONU OLAN ESTROJEN'İ ÜRETEMEZ VE ESTROJEN EKSİKLİĞİ SEMPTOMLARI DENEN AZ ÖNCE BAHSETTİĞİMİZ ŞİKAYETLER ORTAYA ÇIKAR.
BEN MENOPOZDAYIM SÖZÜ DE YANLIŞTIR, ÇÜNKÜ MENOPOZ OLMUŞ BİTMİŞTİR. BEN MENOPOZA GİRDİM 2 YIL ÖNCE SÖZÜ DAHA DOĞRUDUR,ARTIK MENOPOZ SONRASI DÖNEM (POSTMENOPOZ) BAŞLAMIŞTIR. ESTROJEN EKSİKLİĞİ , KADINI 15-45 YAŞLAR ARASINDA KORUYAN VE ERKEKTEN ŞANSLI KILAN BU KALKANI KALDIRMIŞTIR ARTIK. KADIN ŞU AN KORONER HASTALIK AÇISINDAN ERKEKTEN 3 KAT DAHA RİSKLİDİR Kİ POSTMENOPOZAL DÖNEMDE(PMD) EN SIK ÖLÜM NEDENİ KALB HASTALIKLARIDIR,SANILDIĞI GİBİ MEME KANSERİ DEĞİL. OYSA KADINLAR BU KORKU YÜZÜNDEN HORMON REPLASMAN TEDAVİSİNİ ALMAYI RED ETMİYORLARMIYDI?? KORONER HASTALIK,RAHİM KANSERİ,SERVİKS(RAHİM AĞZI) KANSERİ,KEMİK ERİMESİ(OSTEOPOROZİS) DAHA SIK GÖRÜLEN DURUMLARDIR. KADINLARIN KORKULU RÜYASI GİBİ GÖSTERİLEN HORMON TEDAVİSİ,VE BUNUN ETKİLERİNİ ARAŞTIRAN ÇALIŞMALAR SÜREKLİ YAPILMAKTA,TIP CAMİASI DA HER YENİ ÇALIŞMADA O YÖNE BU YÖNE SAVRULMAKTA,DALGALANMAKTADIR. FİKİRLER HER GÜN DEĞİŞMEKTE VE ERTESİ GÜN ESKİ FİKİRLERE DÖNÜLEBİLMEKTEDİR. BURADA ÖNEMLİ OLAN YAYINLARIN NE DEDİĞİNDEN ZİYADE TEDAVİNİN BİREYSELLEŞTİRİLMESİ GEREKTİĞİDİR.
MENOPOZA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR: GÜNÜMÜZ GÜNCEL LİTERATÜRÜ VE TIP DÜNYASININ ÖNDE GELEN MERKEZLERİNİN KABUL ETTİĞİ YAYGIN GÖRÜŞLER ŞUNLARDIR; HORMON TEDAVİSİ EĞER HASTADA BİR KONTRENDİKASYON(OLUMSUZLUK) YOKSA ERKEN POSTMENOPOZDAKİ,SICAK BASMASI,FLUSHİNG,TERLEME GİBİ VAZOMOTOR ŞİKAYETLERDE HRT(HORMON REPLASMAN TEDAVİSİ) VERİLMESİ GEREKTİĞİ VE KALB HASTALIKLARINDAN KORUMA AMACIYLA DAHA İLERİ YAŞLARDA HRT NİN VERİLMEMESİ YÖNÜNDEDİR. BU AMAÇLA DEĞİŞİK DURUMLARA VE SEMPTOMLARA HİZMET EDEN ONLARCA İLAÇ BULUNMAKTADIR ELİMİZDE.
MENOPOZ, TANIM İTİBARİYLE SON ADETİN ÜZERİNDEN EN AZ 1 YIL ADETSİZ DÖNEM GEÇMESİDİR. 3-6 AYDA BİR DÜZENSİZ ADET GÖREN BAYANLAR MENOPOZDA DEĞİL, MENOPOZ ÖNCESİ (PREMENOPOZAL) DÖNEMDEDİRLER. BU DÖNEM 2-8 YIL ARASINDA DEĞİŞEBİLMEKTEDİR. YANLIŞ TANILAR SEBEBİYLE BAZEN MENOPOZ HASTASI GİBİ YOĞUN TETKİK VE TEDAVİLERE MARUZ KALMAKTADIRLAR. PREMENOPOZAL DÖNEMDE HASTALARIN SADECE % 30 UNDA VAZOMOTOR SEMPTOMLAR MEVCUTTUR.EĞER BİR HASTADA AŞIRI ARA KANAMALAR,VAZOMOTOR SEMPTOMLAR YOKSA,HASTA PSİKOLOJİK OLARAK İSTEMİYORSA(DÜZENLİ ADET GÖRME İSTEĞİ) PREMENOPOZDA TEDAVİ GEREKSİZDİR!!MENOPOZA GİRDİĞİ KLİNİK VE BİYOKİMYASAL OLARAK KANITLANMIŞ HASTALARA ELİMİZDE BAZAL DEĞERLER OLMASI AMACIYLA BİR
"KEMİK DANSİTOMETRİSİ" ,"MEME FİLMİ";(MAMMOGRAFİ),"BİYOKİMYASAL TETKİKLER" VE "SMEAR ALINMASI"(RAHİM AĞZINDAN SÜRÜNTÜ ALINMASI OLUP PARÇA ALINMAMAKTA AĞRI,ACI OLMAMAKTADIR) GEREKMEKTEDİR.
HASTANIN MEVCUT DURUMUNA KEMİK ERİMESİNE ,MEME PROFİLİNE VE KAN YAĞLARININ DÜZEYLERİNE GÖRE DEĞİŞMEK KAYDIYLA BİREYSEL TEDAVİ PLANLARI TİTİZLİKLE UYGULANMALIDIR. YANİ 10 KERE DÜŞÜNÜP BİR KERE İLAÇ YAZILMALIDIR.

Yrd.Doç.Dr.İlker GÜNYELİ

PREMATÜR OVARYAN YETMEZLİK(ERKEN MENOPOZ=POF)

TANIM:
Prematür over yetmezliği, 40 yaşın altındaki bayanlarda "hipergonadotropik hipogonadizm" (yumurtalığın çalışmamasına bağlı FSH hormonunun kanda artması) gelişmesine bağlı olarak adetin kesilmesidir. Tanısı ise en az 3 aylık oligo-amenore(adetin seyrelmesi yada kesilmesi) durumu ile en az 2 kez yapılan ölçümlerde FSH hormon düzeyinin menopoz değerlerinde çıkması ile konulur. Tanının doğruluğu önemlidir;Çünkü bu durum ovaryan fonksiyonların kalıcı olarak kesilmesini ima eder. Gerçekte POF'lu bayanlar tanıdan itibaren 10 yıllık süre içerisinde aralıklı over fonksiyonu gösterebilirler. Öyle ki tanıdan sonraki yıllarda bazı kadınlarda gebelik dahi gerçekleşebilmektedir. Bu durum tıbba, ilk olarak 1942 yılında Fuller Albright tarafından, "primer ovaryan yetmezlik" adı ile tanıtılmıştır.

YAŞ İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER:


Spontan POF'un yaş ile ilişkili insidansı (sıklığı) 30 yaş civarında 1/1000; 35 yaş civarında 1/250 ve 40 yaş civarında 1/100 olarak gözlenir. Genel insidansı % 0.9 civarındadır.

EVRELEME: Spontan POF, aralıklı yada kararsız over fonksiyonları ile karakterize bir durumdur. Hastalığın değişkenlik gösteren doğal öyküsü nedeniyle evreleme yapılabilmesi mümkün olamamaktadır.

EPİDEMİYOLOJİ:

Primer amenore (hiç adet görmemiş) vakalarının % 10-30’undan ve sekonder amenore (sonradan adeti kesilenler) vakalarının % 5-20’sinden sorumludur. Ancak POF'lu kadınların % 90'ında sekonder amenore mevcut iken ancak % 10'unda primer amenore mevcuttur. POF'lu hastalarda tanıdan yıllarca sonra bile % 5-10 oranında spontan gebelik şansı mevcuttur.

RİSK FAKTÖRLERİ:

POF oluşumu açısından tanımlanabilen güncel risk faktörleri ;

-FMR1 geninde premutasyon olması
-Otoimmün adrenal yetersizlik
-Sigara içimi:Hafifçe erken menopoz yaşı ile ilişkili olmakla birlikte POF ile ilişkili olduğu düşünülmemektedir.

GENETİK FAKTÖRLER:

FMR1 gen mutasyonu, galaktozemi, karyotip ile tespit edilebilen X kromozomal anormallikler zemininde meydana gelebilir.

PATOFİZYOLOJİSİ (Oluşum Mekanizması):
En ince ayrıntısına kadar yapılan değerlendirmelerde bile, spontan POF'un % 90'ında neden bulunamamaktadır. Patofizyolojide rol oynayan 2 mekanizma öne sürülmüştür : Over folliküllerinde azalma ve over follikül disfonksiyonu olmak üzere. X kromozomal bozukluklar follikül deplesyonunda rol oynayabilir. Ovaryan follikül disfonksiyonu ise otoimmün ooferitis(vücudun kendi kendine savaşarak yol açtığı yumurtalık iltihabı), düşük follikül topluluğu sayısı ve nadiren de 17 alfa hidroksilaz enzim defekti gibi steroid enzim defektleri nedeniyle olabilir.


BAĞLANTILI DURUMLAR:

Vazomotor semptomlar, vajinal kuruluk ve disparüni (ağrılı ilişki), infertilite(kısırlık), emosyonal stres (psikolojik problemler), osteoporozis (kemik erimesi), hipotiroidizm (tiroid bezinin az çalışması) ve Addison hastalığı(böbrek üstü bezinin az çalışması) ile bağlantılı olabilir.

TANISI:

BULGU&SEMPTOMLAR:

ÖYKÜ: Menstrüel düzensizliklerin başlaması, en sık başlangıç semptomudur. Bazı vakalarda, menarş sonrasında hiç düzenli adet varolmaz , bazılarında akut başlangıçlı, bazılarında doğum sonrası yada doğum kontrol hapının kesilmesini takiben gözlenebilir. Vakaların % 50 kadarında, uzun süre devam eden oligomenore veya polimenore öyküsü, menopozal semptomlar olsun yada olmasın varolabilir.

SİSTEMİN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ:

En sık karşılaşılan semptomlar, sıcak basmaları, terlemeler, irritabilite, vajinal kuruluk ve buna bağlı cinsel ilişki sırasında ağrı ve rahatsızlık, azalmış libido ve enerji gibi hipoöstrojenizme bağlı sonuçlardır. Hipotiroidizm ve adrenal bez yetersizliği gibi semptomlar da varolabilir..

FİZİK MUAYENE: Östrojen eksikliğine bağlı semptomların yanı sıra, genel olarak spontan POF'lu hastalar, az görülen semptomlara da sahiptirler. Bu nedenle klinisyen, hastayı değerlendirirken, Turner sendromu bulgularına, hiptiroidizm, Addison hastalığı ve diğer otoimmün hastalıklara da dikkat etmelidir.


TESTLER:

a-) Laboratuar testleri: Amenore tespit edilen üreme dönemindeki kadınlarda, gebelik testi, ilk yapılması gereken testtir. Prematür ovaryan yetmezlik tanısını doğrulamak için, FSH, LH ve Estradiol analizi şarttır. Kural olarak bu hastalarda serum Estradiol düzeyi düşük ve FSH düzeyi yüksek ve postmenopozal aralıklardadır. Nadiren bu hastalarda spontan folliküler aktivite gözlenebilmekte ve test zamanlaması bu döneme denk gelirse, hormon düzeyleri normal yada hafif bozuk saptanabilmektedir. Bu gibi durumlarda testler 1 ay içinde tekrarlanmalıdır. Etyolojiyi daha da aydınlatabilmek ve otoimmun ooforiti olan kadınları tespit edebilmek için adrenal antikor testi; FMR1 premutasyonu ve karyotip analizi açısından ise genetik incelemeler yapılabilir. Klinik olarak tespit edilmiş bulgu ve semptomlar varsa otoimmün durumların da taraması yapılabilir.

b-) Görüntüleme: Östrojen eksikliği, yüksek kemik turnover hızına yol açtığından, DEXA cihazı ile kemik dansitometrisi yapılarak kemik sağlığı araştırılmalıdır. Transvajinal ve transabdominal USG nin değerlendirmede sınırlı rolü vardır.


AYIRICI TANI:

a-Gebelik,
b-Enfeksiyon: POF ile enfeksiyon arasında tespit edilmiş bir sebep sonuç ilişkisi yoktur.
c-Metabolik endokrin nedenler :
1-Sekonder ovaryan yetmezlik(santral) nedeni olabilen; Yeme bozuklukları, aşırı fiziksel aktivite, stres, hiperprolaktinemi, pitüiter yada hipotalamik tümörler-infiltratif-inflamatuar olaylar, pitüiter kanama, gonadotropin üreten hipofiz adenomu,
2- Hiperandrogenik durumlar: PCOS, Konjenital adrenal hiperplazi, ovaryan&adrenal androjen üreten tümörler
3-Enzim defektleri: 17 alfa hidroksilaz eksikliği, 17-20 desmolase eksikliği ve galaktozemi gibi nedenler ayırıcı tanıda düşünülmelidir.

d- Tümör/ Malignensiler: FSH salgılayan tümörler premenopozal dönemde son derece nadir olup artmış serum estradiol düzeyleri sayesinde POF'dan kolaylıkla ayırt edilebilirler. Nadiren Timoma'lar da POF ile bağlantılı olabilir.
e-Diğer bazı hastalıklar: Ovaryan yetmezlikle ilişkili olan bazı otozomal resesif sendromlar tanımlanmıştır: Cockayne sendromu, Nijmegen sendromu, Breakage sendromu, Werner sendromu ve ayrıca timik hipo/aplazi veya tümör, pseudohipoparatiroidizm

POF TEDAVİSİ:

1- Genel önlemler:

-Spontan POF, emosyonel, endokrin ve reprodüktif sağlığı ilgilendiren, üzerinde durulması gereken bir tanıdır. Bu hastalarda test sonuçlarının hastayla paylaşımı için ekstra zaman ayrılmalı ve sonuçlar, hastayla tartışılmalı ve hastanın olası anksiyete'si azaltılmaya çalışılmalıdır. Asla telefonda bilgi verilmemelidir. Çünkü bilhassa genç hastalarda POF tanısı oldukça travmatik olabilir ve yoğun sıkıntıya yol açabilir. Hastaya anlatılması gerekenleri anlayacağı kadar süre verilmeli, düzgün bir üslup ile yeterince bilgilendirilmelidir. Gerekli görülürse emosyonel destek için hasta yönlendirilmelidir.
-Over sadece bir üreme organı olarak görülmemeli aynı zamanda güçlü kemik desteğini sağlayan hormon kaynağı olarak da değerlendirilmelidir. Kaybedilen hormonların yeterli düzeyde replasmanına ilaveten, düzenli egzersiz, kalsiyumdan zengin diyet gibi sağlıklı yaşam biçimleri tavsiye edilmelidir.
- Hastaya, POF'un bir menopoz olmadığı, ovaryan fonksiyonların her an geriye dönebileceği ve spontan gebeliklerin oluşabileceği (% 5-10) bilgisi verilmelidir.
-POF'lu hastalarda ovaryan fonksiyon ile infertiliteyi düzenleyecek kanıtlanmış bir müdahale yoktur. Bu nedenle çocuk isteği bulunan çiftlerin aile kurma planlarını değiştirecek evlat edinme, yumurta ve embryo donasyonunu kapsayan yaklaşımlar, güncel çocuk edinme seçenekleri olarak hastaya sunulabilir.

2- Özel Tedavi: Tamamlayıcı veya Alternatif tedaviler: Fertiliteyi restore edecek kanıtlanmış bir tedavi protokolü bulunmamaktadır. Bitkisel tedaviler, östrojen eksikliği semptomlarını hafifletmek ve kemik yoğunluğunun devamını sağlamak için bir yöntem olmakla birlikte bu popülasyonda etkileri kanıtlanmamıştır. Bu tür kanıtlanmamış tedaviler,bir komite tarafından detaylı incelenerek "onaylanmış araştırma protokolleri"şeklinde kullanılabilirler.

3-İlaç Tedavisi:

-Tüm POF tespit edilen hastalarda mutlaka HRT önerilmelidir.
-Kemik yoğunluğunun idamesi ve östrojen eksikliği semptomlarının hafifletilmesi için östrojen ve progestin içeren siklik HRT verilmesi uygundur.
-Ayrıca 1. basamak tedavi olarak transdermal estradiol (100 µg/d) ve 10 mg oral MPA ayda 12 gün şeklinde kullanılabilir.
-Hastalar bu süreçte adet takvimlerini bir yere kaydetmeli ve şüpheli bir adet kesilmesi olursa gebelik testi yapılmalıdır. Steroid ilaçların kontraseptif dozları, replasman dozlarından çok daha yüksek doz hormon içermeleri nedeniyle bunlardan kaçınılmalıdır. POF'u bir kadın hasta, her halikarda gebe kalmaktan kaçınmak istiyorsa kontraseptif hormonlardan ziyade 'Bariyer metodları'nı tercih etmelidir. Çünkü yüksek gonadotropin seviyelerine sahip olan ve aralıklı over fonksiyonu gösteren bu tip hastalarda Oral kontraseptifler efektif etki gösterememektedirler.

PEDİATRİK DEĞERLENDİRME: Pubertal gelişiminde yetersizlik olan ve primer amenoresi bulunan çocukların %50'sinde anormal karyotip saptanması beklenmektedir. Bu çocuklarda, en düşük dozdan estradiol replasmanı ile başlanmalı ve doz giderek arttırılarak progestin ilavesinden önce normal puberteye benzer bir durum oluşturulmalıdır. Bu hasta grubunda infertiliteyle ilişki değerlendirilirken son derece hassas davranılmalı, konu bireyselleştirilmeli, gerekirse adolesan psikiyatristinden özel değerlendirme yararlı olabilir.
Cerrahi: Ovaryan biyopsi yapılması klinik olarak endike değildir.

HASTA TAKİBİ: Bu hastaların yıllık takip vizitlerinde tiroid hastalığı ve adrenal yetersizlik bulgu ve semptomları araştırılmalıdır. Ayrıca her 3-5 yılda bir (şayet bu hastalarda anti-peroksidaz antikorları pozitifse her yıl) TSH düzeyleri takip edilmelidir.
Hastanın ilk değerlendirmeleri sırasında, adrenal antikor testleri pozitifse, "asemptomatik adrenal yetersizlik" gelişimini tespit edebilmek için ilki başlangıçta (baseline) olmak üzere yıllık ACTH stimulasyon testi yapılmalıdır.

HASTA SEVKİNDE YAŞANAN SORUNLAR:

-POF nedeniyle infertilite tanısı almış olan hastalar, genellikle bunu öğrendikleri andan itibaren yoğun endişe ve üzüntü duymaktadırlar. Ve bu hastaların genellikle genç hastalar olması nedeniyle tanı, oldukça travmatik olabilmektedir. Bu nedenle bu hastalar temel psikolojik değerlendirme ve uygun danışmanlıktan fayda görmektedirler.
-Adrenal yetersizlik veya hipotiroidizm tespit edilen hastalar için endokrinoloji uzmanından konsültasyon istenebilir.
-Frajil X sendromu açısından aile öyküsü olanlar ile FMR1 premutasyonu tespit edilen hastalarda genetik danışmanlık istenmelidir.

PROGNOZ: Bu hastalığın uzun dönem sonuçlarını net olarak gösteren bir çalışma günümüzde bulunmamaktadır. Bu hastalar doktora başvurduklarında genç ve sağlıklı hastalardır. Ancak bu hastalarda hipotiroidi, adrenal yetersizlik ve osteoporozis insidansı arttığı için dikkatli olunmalıdır.

HASTA MONİTORİZASYONU: Bu hastalarda HRT replasmanı mutlaka önerilmelidir. HRT kullanımları açısından yıllık olarak titizlikle takip edilmeli ve bağlantılı durumlar açısından alert olunmalıdır. Hastalığın önlenebilmesi için efektif bir planlama yoktur.

KAYNAKLAR:
-Current diagnosis and treatment serisi: Alan H. DECHERNEY,Lauren NATHAN, T. Murphy GOODWIN
-The 5-Minute Obstetrics and Gynecology Consult: Paula J. Adams HİLLARD
- Nelson LM, et al. Development of luteinized Graafian follicles in patients with karyotypically normal spontaneous premature ovarian failure. J Clin Endocrinol Metab.1994;79(5):1470-1475
-Nelson LM , et al. An Update: spontaneous premature ovarian failure is not an early menopause. Fertil Steril. 2005; 83(5):1327-1332.
Popat V, et al. Spontaneous primary ovarian insufficiency and premature ovarian failure. İn emedicine updated june 1, 2007. Accessed july 15 2007

Yazan: Yrd.Doç.Dr.İlker GÜNYELİ

İZİNSİZ KULLANILAMAZ!!!

ANA SAYFAYA DÖNÜŞ için tıklayın...

KEMİKLER:


ÜREME DÖNEMİNDE KADINLARDA KEMİK DORUK KİTLESİ 30 YAŞ CİVARINDA OLUŞMAKTA VE BUNDAN SONRA YAVAŞ YAVAŞ AZALMAKTADIR. YILLIK KAYIP % 1 CİVARINDADIR. OYSA MENOPOZ SONRASI ESTROJEN EKSİKLİĞİNDE BU KAYIP % 2-3 LERE ÇIKMAKTADIR Kİ BU 10 YILDA % 20-30 KEMİK KAYBI DEMEKTİR. YANİ ERKEN BAŞLANAN HRT TEDAVİSİ İLE BU KAYIPLAR ÖNEMLİ ORANDA AZALTILABİLMEKTE AYNI ZAMANDA KORONER HASTALIKLARA KARŞIDA KORUMA DEVAM ETMEKTEDİR TIPKI MENOPOZ ÖNCESİ DÖNEMDE OLDUĞU GİBİ... MAALESEF ONCA YARARA RAĞMEN KULAKTAN DOLMA BİLGİLERLE KADINLARIMIZ KORKUTULMAKTA,IZDIRAPLI Bİ YAŞAMA TERKEDİLMEKTEDİRLER.


MEME KANSERİ:


MEME KANSERİ BİR KADININ ÖMRÜ BOYUNCA 1/9 ORANINDA YAKALANACAĞI BİR DURUMDUR YANİ 9 KADINDAN BİRİ MEME KANSERİNE YAKALANMAKTADIR. BU DURUM HORMON TEDAVİSİNDEN BAĞIMSIZDIR. HORMON TEDAVİSİ BU RİSKİ 100000 DE 35 ORANINDA ARTTIRMAKTADIR Kİ İLK 7 YILIN GÜVENLİ OLDÜĞÜ BİR ÇOK ÇALIŞMADA BİLDİRİLMİŞTİR. YANİ HRT NİN İLK 7-10 YILINDA MEME KANSERİNE ETKİSİ YOKTUR YADA YOK DENECEK KADAR AZDIR DİYEBİLİRİZ. KADINLARIMIZIN ÖLÜM SEBEPLERİ ARASINDA İSE 4-5. SIRALARDADIR. YANİ KADINLARIMIZ HRT'YE BAĞLI MEME KANSERİNDEN DEĞİL KALB HASTALIKLARI, KEMİK ERİMESİNE BAĞLI KALÇA KIRIKLARI,RAHİM,RAHİM AĞZI KANSERLERİ NEDENİYLE ÖLMEKTEDİRLER DAHA ÇOK BU NEDENLE UZMAN ELLERDE GEREKLİ TAHLİL VE TETKİKLER YARDIMIYLA,İYİ BİR AİLE ÖYKÜSÜ VE HİKAYE ALINMASI İLE BİREYSEL BAZDA HRT KULLANILMASINI ÖNERMEKTEYİM. YAPILAN ARAŞTIRMALARDA GÖRÜLMÜŞTÜR Kİ KADINLARDA SPONTAN (KENDİLİĞİNDEN) GELİŞEN MEME KANSERLERİ İLE HRT'YE BAĞLI OLDUĞU DÜŞÜNÜLEN KANSERLER KARŞILAŞTIRILDIĞINDA 2. GRUPTAKİLERDE PROGNOZ(YAŞAM SÜRESİ) DAHA İYİDİR, DAHA AZ YAYILIM(metastaz) GÖSTERİRLER,KEMOTERAPİYE DAHA İYİ YANIT VEREN ESTROJEN RESEPTÖR POZİTİF(ER +) OLGULARDIR. YANİ HRT'YE BAĞLI KANSER ÇOK DAHA İYİ HUYLUDUR VE TEDAVİYE YANIT VERİR. OYSA DİĞER KANSER HRT ALMAYAN,TAKİPSİZ KADINLARDADIR,YILLIK TETKİKLERİ, YAPILMAYAN İHMAL EDİLMİŞ KADINLARDADIR VE BU NEDENLE ERKEN DÖNEMDE KANSERİ YAKALAMAK MÜMKÜN OLAMADIĞI İÇİN ÇOĞU HASTADA KANSER YAYILMIŞ VE TEDAVİYE YANITI DAHA AZ OLMAKTADIR.


ÖZETLE:

KADINLARIMIZ UZMAN ELLERDE, SIKI VE DÜZENLİ(YILDA BİR KEZ MAMOGRAFİ,2 YILDA BİR KEMİK DANSİTOMETRİ, 6 AYDA BİR KAN TAHLİLLERİ VE YILLIK SMEAR İLE) TAKİP EDİLEREK HORMON TEDAVİSİ ALABİLMEKTE, KALAN 1/3 ÖMÜRLERİNİ DAHA RAHAT ,DAHA İYİ UYUYARAK,SICAK BASMALARI,SİNİRLİLİK YAŞAMADAN,KEMİK ERİMESİ VE KORONER HASTALIK RİSKLERİ AZALTILARAK,BİR ÇOK HASTALIK ERKEN TEŞHİS EDİLDİĞİ İÇİN ERKEN TEDAVİ İLE DAHA HUZURLU,SIKINTISIZ VE MUTLU BİR HAYAT SÜREBİLİRLER. BUNUN İÇİN TEK YAPMANIZ GEREKEN DOKTORUNUZA GÜVENMENİZ VE BAHSETTİĞİMİZ TAKİBİ DOKTORUNUZDAN TALEP ETMENİZDİR. MUTLU,UZUN ÖMÜRLÜ YILLAR DİLİYORUM TÜM MENOPOZDAKİ TEYZELERİMİZE...


SAYGILARIMLA
YRD.DOÇ.DR.İLKER GÜNYELİ
WWW.DRILKERGUNYELI.COM

OSTEOPOROZ RİSKİ TAŞIYOR MUSUNUZ?

Osteoporoz gelişimine etki eden pek çok risk faktörü bulunmaktadır. Osteoporozu
önlemenin ilk adımı, osteoporoz için risk altında olup olmadığınızı belirlemektir.
Osteoporoz risk faktörleri:

1-Yaş:Yaşınız ilerledikçe osteoporoz riskiniz de artmaktadır. Kemikleriniz yaşla birlikte
yoğunluk kaybına uğrar ve zayıflar.

2-Cinsiyet: Kadınsanız , sizinle aynı yaşta ve benzer yaşam tarzına sahip bir erkeğe göre
osteoporoz riskiniz daha yüksektir. Kadınların hem kemik dokusu erkeklerden azdır,
hem de menopozla birlikte kemik yıkım hızlarının ivmesi erkeklerden daha fazladır.

3-Birey ve Aile Geçmişi: Osteoporoz ve kırıklara yatkınlık bir ölçüde kalıtımsaldır.
Annelerinde osteoporoza bağlı omur çökme kırığı olan genç kadınların da kemik
kitlelerinin ortalamadan düşük olduğu gösterilmiştir. Ayrıca erişkin bir bireyin yaşadığı bir
kırık, tekrar kırık olma riskini belirgin olarak arttırır.

4-Irk: Heterojen ABD toplumunda yapılan araştırmalar Kafkas ve Asya kökenli kadınların diğer etnik gruplara göre osteoporoza daha
yatkın olduğunu ortaya koymuştur.

5-Kemik Yapısı ve Vücut Ağırlığı: küçük kemikli zayıf kadınlar osteoporoz için daha yüksek riske sahiptirler.

6-Menopoz ve Menstruel Öykü: Menopoz osteoporoz riskini arttırır. Doğal ya da cerrahi nedenlerle erken menopoza girmiş kadınlarda
bu risk daha belirgindir. Bunun dışında anoreksi, blumi gibi yeme bozuklukları ya da aşırı fiziksel egzersiz gibi nedenlerle menopozdan
önce adetten kesilen kadınlar da osteoporoz için risk altındadırlar.

7-Yaşam Tarzı: Sigara, fazla alkol tüketimi, yetersiz kalsiyum alımı, hareketsiz, özellikle ılımlı yük bindirici egzersizlerden uzak yaşam tarzı
osteoporoz gelişim riskini arttırır.

8-İlaçlar ve Kronik Hastalıklar: Kemikler üzerinde yıkıcı etkiye sahip ilaçlar arasında en önemli grup glukokortikoidlerdir. Aşağıda
listelenen ilaçlar da osteoporoz riskini uzun vadede arttırabilirler.
· Gereğinden fazla kullanılan tiroid hormonu
· Bazı sara ilaçları
· Aluminyum içeren antiasitler
· Heparin
· Gonadotropin releasing hormon
· Metotreksat
· Siklosporin A
· Kolestramin

Bu ilaçların klinik yararları açısından kullanımları vazgeçilmez olabilir. Bu nedenle, bu ilaçları kullanma zorunluluğu bulunan kişilerin, olası
osteoporoz riskini düşünerek, ilaçlarını doktorlarına danışmadan kesmeleri ya da doz azaltmaları ciddi sorunlara yol açabilir.
Eğer osteoporoz için riskli grupta olduğunuzu düşünüyorsanız mutlaka doktorunuzla görüşün. Doktorunuz, gerekli bulursa, osteoporoz
tanısında kullanılan kemik mineral yoğunluğu ölçümü testi için sizi yönlendirecektir. Bu test özellikle

Tedavi öncesi kemik kaybının derecelendirilmesinde

Menopoz döneminde olup da 65 yaşında küçük ve osteoporoz için en az bir ek risk fatörüne sahip kadınlarda

65 yaş ve üstü tüm kadınlarda

Kırık problemi olan postmenopoz dönemindeki kadınlarda çok anlamlıdır.
Osteoporoz için risk değerlendirmenizi yapıp tıbbi destek almanız genel yaşam kaliteniz ve sağlığınız açısından çok önemlidir.
Sağlıklı günlerde, hep birlikte nice
Anneler Günlerinde birlikte olmak dileğiyle,
Düzen Laboratuvarlar Grubu